OCOP 4 sao khác gì OCOP 3 sao?

Trong hơn một thập kỷ triển khai, chương trình OCOP đã dần hình thành một hệ sinh thái sản phẩm đặc trưng gắn với từng vùng miền. Từ góc độ quản lý nhà nước, OCOP là công cụ chuẩn hóa. Từ góc độ thị trường, OCOP lại là một thước đo niềm tin. Tuy nhiên, không phải mọi sản phẩm OCOP đều có giá trị tương đương nhau, và sự khác biệt giữa OCOP 3 sao và OCOP 4 sao chính là ranh giới quan trọng phản ánh mức độ trưởng thành của một sản phẩm trên thị trường.

OCOP 3 sao thường được xem là ngưỡng đạt chuẩn. Đây là mức đánh giá dành cho các sản phẩm đã đáp ứng yêu cầu cơ bản về chất lượng, an toàn thực phẩm, nguồn gốc nguyên liệu và khả năng thương mại hóa ở phạm vi địa phương hoặc cấp tỉnh. Với nhiều hợp tác xã và hộ sản xuất, OCOP 3 sao là bước đi đầu tiên để sản phẩm thoát khỏi mô hình sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, chuyển sang tư duy hàng hóa.

Tuy nhiên, khi đặt trong bối cảnh thị trường rộng hơn, OCOP 3 sao vẫn mang tính “nội bộ”. Sản phẩm ở mức này thường chưa đủ sức cạnh tranh mạnh trên kệ hàng hiện đại, chưa có câu chuyện thương hiệu rõ ràng, và hệ thống phân phối còn hạn chế. Nhiều sản phẩm OCOP 3 sao vẫn phụ thuộc lớn vào hội chợ, sự kiện xúc tiến thương mại địa phương, hoặc các kênh bán hàng mang tính thời vụ.

Ngược lại, OCOP 4 sao phản ánh một cấp độ phát triển cao hơn, nơi sản phẩm không chỉ đạt chuẩn mà còn thể hiện tính ổn định, khả năng mở rộng và tiềm năng dài hạn. Sản phẩm OCOP 4 sao phải đáp ứng các tiêu chí khắt khe hơn về chất lượng cảm quan, quy trình sản xuất, kiểm soát rủi ro, cũng như khả năng truy xuất nguồn gốc minh bạch. Đây là những yếu tố ngày càng quan trọng trong bối cảnh người tiêu dùng ưu tiên an toàn, bền vững và trách nhiệm xã hội.

Từ góc nhìn thị trường, OCOP 4 sao không còn là “sản phẩm địa phương thuần túy” mà đã tiến gần hơn tới khái niệm thương hiệu vùng. Điều này thể hiện ở bao bì chuyên nghiệp hơn, thông tin sản phẩm rõ ràng, khả năng thích ứng với nhiều kênh phân phối khác nhau như siêu thị, sàn thương mại điện tử, cửa hàng chuyên biệt. Chính vì vậy, OCOP 4 sao thường có vòng đời thị trường dài hơn, ít phụ thuộc vào hỗ trợ ngắn hạn từ ngân sách nhà nước.

Một khác biệt quan trọng khác giữa OCOP 3 sao và OCOP 4 sao nằm ở tư duy quản trị. Trong khi nhiều chủ thể OCOP 3 sao vẫn vận hành theo mô hình sản xuất – bán hàng truyền thống, thì OCOP 4 sao đòi hỏi cách tiếp cận mang tính hệ thống hơn: quản lý chất lượng theo chuỗi, xây dựng thương hiệu nhất quán, và có chiến lược phát triển dài hạn. Đây là lý do vì sao không phải sản phẩm nào cũng có thể “nâng hạng” từ 3 sao lên 4 sao trong thời gian ngắn.

Ở cấp độ vĩ mô, sự phân biệt giữa OCOP 3 sao và OCOP 4 sao còn giúp thị trường tự sàng lọc. Người tiêu dùng ngày nay không chỉ mua sản phẩm vì xuất xứ địa phương, mà còn quan tâm đến trải nghiệm, giá trị sử dụng và mức độ tin cậy. Việc hiểu đúng ý nghĩa của từng hạng sao giúp tránh tình trạng “lạm phát OCOP”, nơi danh hiệu bị sử dụng như công cụ tiếp thị hơn là cam kết chất lượng.

Về dài hạn, OCOP 4 sao được xem là bệ phóng để tiến tới OCOP 5 sao – cấp độ hướng đến tiêu chuẩn quốc gia và xuất khẩu. Trong khi đó, OCOP 3 sao đóng vai trò nền tảng, giúp hình thành lực lượng sản xuất địa phương có tổ chức. Hai cấp độ này không đối lập mà bổ trợ cho nhau, tạo nên cấu trúc phát triển theo chiều sâu thay vì chạy theo số lượng.

Trong hệ sinh thái phân phối sản phẩm Việt, các nền tảng định hướng giá trị như SANVIET.vn đóng vai trò kết nối, giúp người tiêu dùng tiếp cận sản phẩm OCOP một cách có chọn lọc, minh bạch thông tin và tôn trọng giá trị bản địa. Việc phân biệt rõ OCOP 3 sao và OCOP 4 sao không chỉ hỗ trợ quyết định mua sắm, mà còn góp phần định hình tiêu chuẩn chung cho thị trường sản phẩm Việt chất lượng cao.